AZƏRBAYCAN MİLLİ KONSERVATORİYASI

«Konservatoriya» jurnalı 2025 № 3 (68)  

 

Mehparə RZAYEVA

Ü.Hacıbəyli adına BMA-nın

“Musiqi Nəzəriyyə” kafedrasının dosenti,

sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru

E-mail: mexpara.rzayeva@mail.ru

 Könül ƏHMƏDOVA-YUSİFOVA

Ü.Hacıbəyli adına BMA-nın

elmi- tədqiqat laboratoriyasının böyük elmi işçisi,

sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru

E-mail: konul_ahmedova@bk.ru

 UOT 78.071.1         

DOI: 10.62440/AMK2025-3.s.87-100

 

ÜZEYİR HACIBƏYLİ MUSİQİŞÜNASLIQDA: ALİM, MÜDRİK MÜTƏFƏKKİR KİMİ

 

Xülasə: Bəstəkarlıq məktəbimizin banisi dahi Üzeyir Hacıbəyli yaradıcılığı daim təd­qiqatçıların diqqət mərkəzində olub. Bu yaradıcılıq irsi zamanla məh­dud­laş­ma­yan bir elmi dəyər kimi müasir dövrdə də aktual qalmaqda, XXI əsrdə aparılan fun­damental və tətbiqi tədqiqatların konseptual əsasını formalaşdıraraq musi­qi­şü­naslıq elminin inkişafına mühüm töhfə verməkdədir. Məqalədə Azərbaycan mu­si­qişünaslığının inkişafına dəyərli töhfələr vermiş, görkəmli alim, pedaqoq və ic­ti­mai xadim Elmira Abbasovanın, XX əsr Azərbaycan musiqişünaslığında mühüm elmi irs qoymuş tədqiqatçılardan olan İzabella Abezqauzun, 88 illik ömründə mu­si­qi elminə verdiyi qiymətsiz işlərin sahibi akademik Zemfira Səfərovanın, musi­qi­şü­nas-alim, Əməkdar incəsənət xadimi, professor Zemfira Qafarovanın, öz yazı dəs­ti-xətti ilə seçilən, musiqişünas-alim, professor İmruz Əfəndiyevanın və başqa alim­lərimizin araşdırmaları nəzərdən keçirilib.

Açar sözlər: Üzeyir Hacıbəyli, bəstəkar, irs, tədqiqat, musiqişünas-alim, elmi fəaliyyət, publisistika, ictimai xadim

endir

PDF

 

 

 

 

 

ƏDƏBİYYAT:

  1. Bədəlbəyli, F.Ş. Dahi Üzeyir Hacıbəyli irsi dünya musiqi mədəniyyəti kontekstində. Beynəlxalq elmi-praktiki konfransın materialları. – B.: Mütərcim, – 2025, – 444 s.
  2. “Ü.Hacıbəyli” /Ensiklopediya. – : Şərq Qərb, – 2007, – 267 s.
  3. “Ü.Hacıbəyli”/ Biblioqrafiya. – : M.F.Axundov ad. AMK, – 2009, – 371s.
  4. Abduləliyev, A.Ə. “Musiqişünasın portreti: görkəmli alim, tənqidçi və pedaqoq Elmira Abasova”. / “525-ci qəzet”, – 12 fevral. – S. 6.
  5. Əfəndiyeva, İ.M. Axtarış yollarının bəhrəsi. – : Zərdabi LTD MMC, – 2014, – 524 s.
  6. Əfəndiyeva, İ.M. Üzeyir Hacıbəyovun və Vasif Adıgözəlovun yaradıcılığında milli harmoniyanın istifadə edilməsinə dair // “Musiqi dünyası” jurnalı, – 2004, № 3-4/21, – s. 87-92
  7. Hüseynova, Ü.A. Üzeyir Hacıbəyli yaradıcılığı İzabella Abezqauzun tədqi­qat­la­rında. // “Konservatoriya” jurnalı 2023 №1 (58), – 76-94
  8. Məmmədova, R.A. Muğam-sonata qovşağı. – : İşıq, – 1989, – 128 s.
  9. Məmmədli, N. / “Ekspress” qəzeti, – 14-16 fevral. – s. 20
  10. Qafarova, Z.H. Üzeyir Hacıbəylinin “Koroğlu”su. – B.: Renessans-A, Nəşriyyat Evi, – 2017, – 160 s.
  11. Səfərova, Z.Y. Akademik Üzeyir Hacıbəyli: yanan ürəyin aydınlığa çıxaran sənəti, – B.: Elm, – 2015, – 254 s.
  12. Səfərova, Z.Y. Ölməzlik. – B.: Elm, – 2010, – 604 s.
  13. Аббасов, А. Узеир Гаджибеков и его опера “Кероглы”. – Б.: Азерб. Муз., – 1956, –63 с.
  14. Абезгауз, И.В. Опера “Кероглы” Узеира Гаджибекова. О художественных открытиях композитора. – М.: Советский композитор, – 1987, – 232 с.
  15. Караев, К.А. // «Сов. музыка» № 11, – 1967, – c. 26.
  16. Караев, К.А. Узеир Гаджибеков – основоположник азербайджанского оперного искусства. Известия АН АзССР, 1948, – № 12, – c.39-46
  17. Elektron məlumat bazası. Görkəmli şəxslər Üzeyir Hacıbəyli haqqında. URL:http://www.anl.az/el/emb/1uhacibeyli/haqqinda-fikirler.html

  

Мехпара РЗАЕВА

БМА им. У. Гаджибейли,

доцент кафедры «Музыкальная теория»,

доктор философии по искусствоведению

Кёнуль АХМЕДОВА-ЮСИФОВА

БМА им. У Гаджибейли,

старший научный сотрудник научной-исследовательской лаборатории,

доктор философии по искусствоведению

 

УЗЕИР ГАДЖИБЕЙЛИ В МУЗЫКОВЕДЕНИИ: КАК УЧЁНЫЙ И МУДРЫЙ МЫСЛИТЕЛЬ

Аннотация: Гениальный основатель Aзербайджанской композиторской школы Узеир Гаджибейли, неизменно привлекает внимание исследователей. Это творческое наследие остается актуальным и в современную эпоху как научная ценность, не ограниченная временем, и вносит значительный вклад в развитие музыкологии, формируя концептуальную основу фундаментальных и прикладных исследований, проводимых в XXI веке.

В статье освещаются труды видных исследователей, внёсших значитель­ный вклад в развитие Азербайджанского музыковедения. Среди них – выдающийся учёный, педагог и общественный деятель Эльмира Абасова; одна из крупнейших исследовательниц XX века в области Азербайджанского музыковедения Изабелла Абезгауз; академик Земфира Сафарова, посвятившая свою жизнь бесценным трудам во имя музыкальной науки; музыковед, Заслуженный деятель искусств, профессор Земфира Гафарова; известный музыковед, профессор Имруз Эфен­диева, отличающаяся неповторимым стилем научного письма, а также другие выдаю­щиеся исследователи. Их исследования в статье отмечены и сопровождаются соот­ветст­вующими ссылками.

Ключевые слова: Узеир Гаджибейли, наследие, исследование, музыковед-учёный, научная деятельность, публицист, общественный деятель

RZAYEVA Mehpara

Associate Professor of the Department of “Music Theory”

of Baku Music Academy named after Uzeyir Hajibayli, Ph. D in Art Studies

 Konul Ahmadova-Yusifova

Senior Researcher of Scientific Research Laboratory of BMA named after U.Hajibeyli,

Ph. D. in Art History

 

UZEYIR HAJIBEYLI IN MUSICOLOGY: AS A SCHOLAR AND A WISE THINKER

 

Abstract: The genius ounder of the Azerbaijani school of composition, Uzeyir Hajibeyli, consistently attracts the attention of researchers. His rich and multifaceted creative work, which serves as an inexhaustible source of spiritual and cultural heritage, continues to provide in the 21st century a solid foundation for scholarly research conducted by both leading scientists and musicologists, as well as by young researchers.

This article highlights the works of prominent researchers who have made significant contributions to the development of Azerbaijani musicology Among them are the outstanding scholar, educator, and public figure Elmira Abasova; one of the foremost 20th-century researchers in Azerbaijani musicology, Isabella Abezgauz; academician Zemfira Safarova, who devoted her life to invaluable work for the advancement of musical science; musicologist, Honored Art Worker, and professor Zemfira Gafarova; the well-known musicologist and professor Imruz Efendiyeva, distinguished by her unique style of scholarly writing; as well as other eminent researchers. Their studies are cited in the article with appropriate references.

Keywords: Uzeyir Hajibeyli, heritage, research, musicologist, scientific activity, publicist, public figure

 

Rəyçilər: sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, professor Könül Nəsirova;

                  sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Ruqiyyə Süleymanova

Mövzuya uyğun