AZƏRBAYCAN MİLLİ KONSERVATORİYASI

«Konservatoriya» jurnalı 2025 № 4 (69)  

Fatimə İSMAYILOVA

Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasının müəllimi və dissertantı

Elmi rəhbər: sənətşünaslıq doktoru, professor Ülkər Əliyeva

Ünvan: Nəsimi r, Rəşid Behbudov 75

Email: fatimaismayil777@gmail.com

ORCİD: 0009-0000-3516-5065

 UOT: 793                    

DOI: 10.62440/AMK2025-4.s.31-46

 

KLASSİK BALET VƏ XALQ RƏQSLƏRİNİN SİNTEZİ: AZƏRBAYCAN BALET TAMAŞALARINDA

MİLLİ RƏQSLƏRİN ROLU

 

Xülasə: Təqdim olunan məqalədə Azərbaycan baletində milli xalq rəqslərinin tət­bi­qi və onların klassik balet texnikası ilə sintezi araşdırılır. Balet, Qərb mənşəli sə­nət forması olsa da, Azərbaycanda milli musiqi və folkloru ilə vəhdət halında in­kişaf etmişdir. Bu sintez, həm milli identikliyin qorunmasına, həm də yeni xo­reo­qrafik üslubların formalaşmasına şərait yaratmışdır. Məqalədə Üzeyir Hacıbəylinin ilk dəfə olaraq milli rəqsləri musiqili-səhnə əsərlərinə daxil etməsi və Azərbaycan xalq rəqslərinin baletə tətbiq etməsi qeyd olunur. Əfrasiyab Bə­dəl­bəy­linin “Qız Qalası” (1940) baleti Azərbaycanın ilk klassik və milli rəqslərin sin­tezi baxımından mühüm mərhələsi sayılır. Bu əsərdə Qəmər Almaszadə milli xalq rəqs elementlərini klassik balet texnikaları ilə ustalıqla birləşdirərək xoreo­qra­fik yeniliklər yaratmışdır. Baletdə “Tərəkəmə”, “Cəngi”, “Şələxo”, “Ay bəri bax”, “Yengənin rəqsi” kimi rəqslər klassik rəqs hərəkətləri ilə orqanik şəkildə bi­r­ləşdirilmişdir. əllərin və biləklərin naxışlı hərəkətlərini önə çıxarmışdır. Bun­dan başqa, Fikrət Əmirovun “Şur” xoreoqrafik novellası da milli və klassik üs­lub­ların sintezinin uğurlu nümunəsi kimi təqdim olunmuşdur. Bu əsərdə milli rəqs ele­mentləri emosional və dramatik ifadənin əsas vasitəsinə çevrilmişdir.

Açar sözlər: Azərbaycan balet sənəti, milli xoreoqrafiya, sənət və identiklik, Qəmər Almaszadə, Qərb və Şərqin rəqs sintezi 

endir

PDF

 

 

 

 

ƏDƏBİYYAT:

  1. Əliyeva, F.Ş. Azərbaycan musiqi mədəniyyəti tarixinin qaynaqları (1918-1920). – B.: Nurlan, III kitab, – 2005, – 452 s.
  2. Алиев, Г.А. Хореографическое искусство Азербайджана на пересечении культурных традиций Востока и Запада. – М.: Наука, – 2001, – 237 с.
  3. Бадалбейли, А.Б. Заметки автора. (Программа к постановке балета «Девичья башня» в Азербайджанском Государственном ордена Ленина Театре оперы и балета им.М.Ф.Ахундова. – Б.: Азербайджанское театральное общество, – 1940, – 30 с.
  4. Гаджибейли, Дж.A. Как была создана первая азербайджанская опера. / Журнал «İrs» (Наследие) № 3, – 2008, – с. 36-39. В качестве материала представленной публикации были использованы воспоминания Дж.Гаджибейли, хранящиеся в Центральном Государственном Архиве литературы и искусства Азербайджанской Республики. Фонд № 649.
  5. Дурылин, С.Н. Художественный театр в 1917-1945 гг. // Театральный альманах. Вып. № 3 (5). М.: Всероссийское Театральное Общество, – 1946, – 172 с.
  6. Фархадова, Р.Д. «Девичья Башня» Бадалбейли А. – Б: Азернешр, – 1962, – 81 с.
  7. Шихлинская, Л.Ф. Узоры хореографических легенд азербайджанского балета. – Б.: Азербайджан, – 1995, – 191 с.

 

Saytoqrafiya

  1. Ü.Hacıbəyli “İlk Azərbaycan baletinin premyerası”. URL:http://uzeyir.musigi-dunya.az/az/article16.html
  2. Социалистический реализм – URL:https://www.sites.google.com/site/mirovaahudozestvenaakultura/home/socia listiceskij-realizm
  3. Фильм-балет «В мире легенд». URL: https://youtu.be/UDL57ousH2c?si=c8PhFdEc4CkP1WtS

 

Фатима ИСМАЙЛОВА

Преподаватель, диссертант кафедры Национального танца

Бакинской Академии Хореографии

 

CИНТЕЗ КЛАССИЧЕСКОГО БАЛЕТА И НАРОДНЫХ ТАНЦЕВ:

PОЛЬ НАЦИОНАЛЬНЫХ ТАНЦЕВ В АЗЕРБАЙДЖАНСКИХ БАЛЕТНЫХ ПОСТАНОВКАХ

 

Аннотация: В представленной статье исследуется синтез азербай­джанских народных танцев с классической балетной техникой. Несмотря на западное происхождение балета, в Азербайджане он развивался в тесной связи с национальной музыкой и фольклором. Отмечается, что Узеир Гаджибейли стал первым азербайджанским композитором, внедрившим народные танцы в музыкально-сценические произведения, положив начало их использованию в балете.

Особое внимание уделяется балету «Девичья башня» А.Бадалбейли (1940), в котором Гамэр Алмасзаде гармонично сочетала элементы народного танца с классической техникой, создавая хореографические новшества. В балете органично объединены такие танцы, как «Таракяма», «Джанги», «Шалахо», «Ай бери бах», «Танец невестки». Также подчеркивается значимость хореог­ра­фической новеллы «Шур» Фикрета Амирова, где синтез народных и классических стилей становится основным средством эмоционального и драматического выражения

Ключевые слова: Азербайджанское балетное искусство, национальная хореография, искусство и идентичность, творчество Гамэр Алмасзаде, синтез восточного и западного танца

 

  

Fatima ISMAILOVA

Lecturer, candidate for a degree of the

Department of National Dance Baku Academy of Choreography

 

SYNTHESIS OF CLASSIC BALLET AND FOLK DANCES:

THE ROLE OF NATIONAL DANCES IN AZERBAIJANI BALLET PRODUCTIONS

 

Abstract: This article explores the synthesis of Azerbaijani folk-dance elements with classical ballet techniques. Although ballet is a Western-origin art form, it has developed in Azerbaijan in close connection with national music and folklore. The article highlights that Uzeyir Hajibeyli was the first to integrate folk dances into musical stage works, laying the foundation for their use in Azerbaijani ballet.

Particular attention is given to the first national ballet “Maiden Tower” by Afrasiyab Badalbeyli (1940), in which Gamar Almaszade skillfully merged folk dance elements with classical ballet to create innovative choreographic solutions. Dances such as “Terekeme”, “Cengi”, “Shalakho”, “Ay beri bak”, and “The Bride’s Dance” are organically integrated into the classical structure. Furthermore, Fikret Amirov’s choreographic novella “Shur” is presented as a successful example of this synthesis, where folk elements become key tools for emotional and dramatic expression. The article emphasizes the role of such fusion in preserving national identity and developing new choreographic styles

Keywords: Azerbaijani ballet, national choreography, art and identity, creativity of Gamar Almaszade, synthesis of Eastern and Western dance

Rəyçilər: sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, professor Lalə Hüseynova;

                       sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Humay Fərəcova

Mövzuya uyğun