AZƏRBAYCAN MİLLİ KONSERVATORİYASI

«Konservatoriya» jurnalı 2026 № 2 (71)

RƏHİMOVA Nərmin İman qızı

AMK, II kurs magistr

E-mail: nerodan01@gmail.com

ORCID: 0009-0007-2621-8744

 

ƏLİYEVA Ülkər Sabir qızı

Sənətşünaslıq doktoru, professor

E-mail: ula.al1704@gmail.com

UOT: 78.071.1

DOI: 10.62440/AMK2026-2.s.19-34

 

UNUDULMUŞ ŞEDEVRİN BƏRPASI:

FƏRHƏNG HÜSEYNOVUN “KODAYU” OPERASINDA

SİMFONİK TƏFƏKKÜR VƏ QÜRBƏT MÖVZUSU

 

Xülasə: Məqalədə Fərhəng Hüseynovun “Kodayu” operasındakı unikal dramaturji xətt və kompozisiya arxitekturası araşdırılır. Katsuraqava Hoşunun 1794-cü ilə aid sənədli Yapon kəşfiyyat hesabatı (“Hokusai Bunraku”) ilə operanın librettosu arasında müqayisəli təhlil aparılaraq, bəstəkarın “selektiv dramaturgiya” prosesi işıqlandırılır. Xüsusilə, opera kanonunda ilk real yapon “Romeo və Cülyetta” arxetipini yaratmaq məqsədilə Sofiya obrazının struktura bədii ixtira kimi daxil edilməsi tədqiq olunur. Bundan əlavə, uvertüra, “Dənizçilərin mahnısı” və mərkəzi “Sevgi dueti” də daxil olmaqla, partituranın daxili funksiyaları musiqişünaslıq prizmasından təhlil edilir və üç mədəni musiqi sinesteziyasının nadir nümunəsi deşifrə olunur. Tədqiqat nəticəsində F.Hüseynovun Azərbaycan muğamlarının (Bayatı-Şiraz, Şur, Segah, Hümayun) üfüqi, mikrotonal mahiyyətini, Yapon “Ma” (sükut) estetikasının minimalist metodu və XX əsr rus simfonizmi ilə necə sintez etdiyi nümayiş etdirilir.

Açar sözlər: Fərhəng Hüseynov, Kodayu operası, Azərbaycan muğamı, yapon Ma estetikası, mədəniyyətlərarası sintez, selektiv dramaturgiya

endir

PDF

ƏDƏBİYYAT:

  1. Abdullayeva Z.A. Fərhəng Hüseynov — Yıldız gibi geçen bir hayat. Broşur. Adana: Yıldız yayınları. 2009, 24 s.
  2. Heydərova Ṣ.B. Fərhəng Hüseynov. Bakı: Şərq-Qərb, 2014, 31 s.
  3. Qulamova J.E. Uzaq Şərq ölkələrinin musiqi mədəniyyəti. Bakı: Class Print, 2023, 244 s.
  4. Səfərova Z.Y. Azərbaycan musiqi tarixi. V cild. Bakı: Elm, 2020, 669 s.
  5. Кацурагава Х. Краткие вести о скитаниях в северных водах («Хокусай монряку») / Перевод с японского, введение и комментарии В. М. Константинова. Москва: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1978, 472 с.
  6. Гаджиева И.А. Дирижер, композитор…: Шелковый путь // “Каспий”, 2011, 12 ноября, с. 11.
  7. Garfias R. G. The Music and Dance of the Imperial Household. New York: Theatre Art Books., 1959, 190 s.
  8. Malm W.P Japanese Music and Musical Instruments. Tokyo: Charles E. Tuttle Co., 1959, 230 p.
  9. Bergson, Henri. Time and Free Will: An Essay on the Immediate Data of Consciousness. Mineola, N.Y.: Dover Publications. 2001. Internet Archive — Time and Free Will
  10. Опера Фарханга Гусейнова по японской хронике 18 века «Рассказ об увиденном в северных краях». Стихи Какиномото-Но-Хитомару (6 век н.э.). Спектакль театра Амадей. ММДМ, 30 Октября 2018. URL:https://youtu.be/nOJOpyAFKWc?si=jT-SJpDmzGhDmcjg

РАГИМОВА Нармин Иман

АНК, II курс магистр

Азербайджанской Национальной Консерватории

АЛИЕВА Улькар Сабир

Доктор искусствоведения, профессор

Азербайджанской Национальной Консерватории

 

ВОЗРОЖДЕНИЕ ЗАБЫТОГО ШЕДЕВРА:

СИМФОНИЧЕСКОЕ МЫШЛЕНИЕ И ТЕМА ИЗГНАНИЯ

В ОПЕРЕ ФАРХАНГА ГУСЕЙНОВА «КОДАЮ»

 

Аннотация: В статье исследуются уникальная драматургическая идентичность и композиционная архитектоника транснациональной большой оперы Фарханга Гусейнова «Кодаю». Путем проведения сравнительного анализа между сугубо документальным отчетом японской разведки 1794 года авторства Кацурагавы Хосю («Хокусай Мунряку») и либретто оперы, в исследовании освещается процесс «селективной драматургии» Гусейнова. В частности, рассматривается структурное введение вымышленного персонажа Софии, позволившее автору смоделировать первый подлинный архетип японских «Ромео и Джульетты» в оперном каноне. Посредством исчерпывающего музыковедческого анализа автографов партитуры – включая Увертюру, «Песню моряков» и центральный Любовный дуэт – в статье расшифровывается редкий феномен трикультурной музыкальной синестезии. В конечном итоге исследование демонстрирует, как Гусейнов органично синтезирует горизонтальную микротональность азербайджанских мугамных ладов (Баяты-Шираз, Шур, Сегях, Хумаюн), пространственный минимализм японской эстетики «Ма» (выразительная пауза/тишина) и русской симфонизм XX века.

Ключевые слова: Фарханг Гусейнов, опера «Кодаю», азербайджанский мугам, японская эстетика «Ма», кросс-культурный синтез, селективная драматургия

 

RAHIMOVA Narmin İman

Azerbaijan National Conservatory, II nd — year Master’s student

ALIYEVA Ulkar Sabir

Doctor of Art Studies, Professor

 

RESTORATION OF A FORGOTTEN MASTERPIECE:

SYMPHONIC THINKING AND THE THEME OF EXILE IN

FARHANG HUSEYNOV’S OPERA “KODAYU’

 

Abstract: This article investigates the unique dramaturgical identity and compositional architecture of Farhang Huseynov’s transnational grand opera, Kodayu. By executing a comparative analysis between Katsuragawa Hoshū’s clinical 1794 Japanese intelligence report (Hokusai Monryaku) and the opera’s libretto, the study illuminates Huseynov’s process of «Selective Dramaturgy,» particularly through the structural invention of the character Sophie to engineer the first genuine Japanese «Romeo and Juliet» archetype. Furthermore, through an exhaustive musicological autopsy of the autograph score sheets-including the Overture, «Sailors’ Song,» and the central Love Duet-this paper deciphers a rare phenomenon of tri-cultural musical synesthesia. Ultimately, the research demonstrates how Huseynov seamlessly synthesizes the horizontal, microtonality of Azerbaijani muğam modes (Bayatı-Şiraz, Shur, Segah, Humayun), the spatial minimalism of Japanese Ma (expressive pause/silence) aesthetics, and 20th-century Russian symphonism.

Keywords: Farhang Huseynov, Kodayu Opera, Azerbaijani Muğam, Japanese Ma Aesthetics, Cross-Cultural Synthesis, Selective Dramaturgy

 

Rəyçilər:

sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, professor Akif Quliyev;

sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Gülnarə Manafova.

Mövzuya uyğun