«Кавказская музыка» как термин из истории музыкальной культуры южного Кавказа начала хх века
AZƏRBAYCAN MİLLİ KONSERVATORİYASI
«Konservatoriya» jurnalı 2025 № 3 (68)
Доктор философии по искусствоведению, доцент
E-mail: sanubar.baghirova@gmail.com
UOT: 78.031.4
DOI: 10.62440/AMK2025-3.s.6-17
«КАВКАЗСКАЯ МУЗЫКА» КАК ТЕРМИН ИЗ ИСТОРИИ МУЗЫКАЛЬНОЙ КУЛЬТУРЫ
ЮЖНОГО КАВКАЗА НАЧАЛА ХХ ВЕКА
Аннотация: В статье впервые вводится понятие «кавказской музыки» как термин, имеющий отношение к истории музыки Южного Кавказа начала двадцатого века, а также впервые к исследованию привлекаются каталоги первых граммофонных пластинок в качестве достоверных документов по истории музыки этого периода.
Ключевые слова: «кавказская музыка», «ансамбль сазандаров», городская музыка Южного Кавказа, каталоги первых грампластинок

ЛИТЕРАТУРА:
- Bağdadbəyov, C. Xatirələr, əlyazma, AMEA-nın Memarlıq və incəsənət institutunun arxivi, inv. № 149
- Bağırova, S.“Muğamda polifonik ifadə formalarına dair” / “Konservatoriya” sənətşünaslıq üzrə elmi jurnal, 2021, № 2 (5), s. 6-21.
- Baghirova, S. ‘Uncovering Aspects of Azerbaijani Traditional Music within Early Caucasian Music Discography’ — Journal of International Association of Sound and Audiovisual Archives, Vol.55, 2025, pp. 86–109. https://doi.org/10.35320/ij.173
- Bəhmənli, R. “Azərbaycan qədim rəqs havaları”. 2021, Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı.
- Березин, И. «Путешествие по Дагестану и Закавказью», Казань, 1849, http://web2.anl.az:81/read/page.php?bibid=405924&pno=5 (13.09.2025)
- Bülbül, “Xanəndəlik və nəğmələrimiz haqqında”, əlyazma, AMEA-nın Memarlıq və incəsənət institutunun arxivi, inv.№ 67
- Евлахов, И. «О народных песнях и певцах в Грузии». Газета «Кавказ», Тифлис, 1850, № 65.
- Ениколопов, И. «Нахчиванские встречи», Бакинский рабочий, 1945, №210
- Hacıbəyli,Ü. “Azərbaycan Türklərinin musiqisi haqqında” – XX əsr Azərbaycan musiqi mədəniyyəti tarixinin qaynaqları (1918-1920), Bakı, 2006, III kitab, c. 181-206.
- Газета «Кавказ», Тифлис,1850, 15 марта
- Корганов, В. Кавказская музыка. Сборник статей, Тифлис, 1908, изд.2 http://elib.shpl.ru/ru/nodes/23770-korganov-v-d-kavkazskaya-muzyka-sbornik-statey-tiflis-1908
- Oganezaşvili, S. “Azərbaycan xalq musiqisinin vəziyyəti” — Dan yıldızı jurnalı, Tiflis, 1929a, № 3, ss.32-33.
- Oganezaşvili, S. Azərbaycan rəqs musiqisi. – Dan yildizi, Tiflis, 1929b, № 1-2.
- Oganezaşvili, S. Şərq musiqisi. Tar. — Dan Yıldızı, Tiflis, 1928, № 10.
- Патэ. Новый каталог двухсторонних пластинок известных кавказских певцов», б.г. Архив Государственного Музея музыкальной культуры Азербайджана. DK-14128, inv.-18233
- Спорт-Рекорд. Азиатская запись известных кавказских певцов, б.г. Архив Государственного Музея музыкальной культуры Азербайджана. DK-15538, inv.-18232.
- Экстрафон. «Список пластинок кавказской записи». Баку, 1915. Архив Государственного Музея музыкальной культуры Азербайджана. DK-14897/473, inv. № -18237.
- Şuşinski, F. “Azərbayan xalq musiqiçiləri”, 1985, Bakı, Yazıçı nəşriyyatı.
Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
“QAFQAZ MUSİQİSİ” XX ƏSRİN ƏVVƏLLƏRİNDƏ CƏNUBİ QAFQAZIN MUSİQİ TARİXİNƏ DAİR BİR TERMİN KİMİ
Xülasə: Məqalədə ilk dəfə olaraq “Qafqaz musiqisi” anlayışı XX əsrin əvvəllərində Cənubi Qafqazın musiqi tarixi ilə bağlı termin kimi təqdim edilir. Həmçinin Azərbaycan musiqisinin ilk qrammofon vallarının kataloqları Cənubi Qafqazın musiqi tarixinə dair elmi sənədlər kimi ilk dəfə olaraq tədqiqata cəlb olunur.
Açar sözlər: Qafqaz musiqisi, Sazandar ansamblı, Cənubi Qafqazın şəhər musiqisi, ilk qrammofon vallarının kataloqları
Doctor of Philosophy in Art History,
Associate Professor
“‘CAUCASIAN MUSIC’ AS A TERM RELATED TO THE EARLY
20TH CENTURY MUSIC HISTORY OF THE SOUTH CAUCASUS”
Abstract: The article introduces for the first time the concept of “Caucasian music” as a term related to the South Caucasus early 20th century music history. Also, for the first time, catalogues of the first gramophone records are used in the study as documents on the music history of that period.
Keywords: “Caucasian music”, “ensemble of sazandars”, urban music of the South Caucasus, catalogs of first gramophone records
Rəyçilər: sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, professor Lalə Hüseynova;
sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Gülnarə Manafova















