“Falak və dövlət müstəqilliyi: Dirçəlişdən qlobal tanınmaya” V Beynəlxalq Falak Simpoziumundan Tacikistan 15-16.10.2025
AZƏRBAYCAN MİLLİ KONSERVATORİYASI
«Konservatoriya» jurnalı 2025 № 4 (69)
“FALAK VƏ DÖVLƏT MÜSTƏQİLLİYİ:
DİRÇƏLİŞDƏN QLOBAL TANINMAYA”
V Beynəlxalq Falak Simpoziumundan
Tacikistan 15-16.10.2025
15-16 oktyabr 2025-ci il tarixində Tacikistanda “Falak və dövlət müstəqilliyi: dirçəlişdən qlobal tanınmaya” mövzusunda 
V Beynəlxalq Falak Simpoziumu baş tutdu. Tacik ənənəvi musiqisinin zirvəsi sayılan Falak hərfi tərcümədə “Göylərə ünvanlanmış nəğmə” kimi səslənir. Obrazlı şəkildə “tale” mənasında işlədilərək tacik xalqının ən ümdə arzu və diləklərini ifadə edir. Falak janrında əsasən beyt və rübailərdən istifadə olunur. Ənənəvi olaraq Falak dombra, ney və rübab alətlərinin müşayiəti ilə ifa edilir. 2021-ci ildən bəri YUNESKO-nin bəşəriyyətin mədəni irsi siyahısına daxil edilib. Hər il oktyabrın 10-da tacik xalqı öz mədəni incisinin rəsmi tarixi – Falak gününü böyük təntənə ilə qeyd edir.
Bu ərəfədə şifahi ənənəli bənzər janrlara malik olan dövlətlər Tacikistana Beynəlxalq Simpoziuma dəvət alaraq ənənəvi janrların inkişaf tendensiyası və müasirliyə uyğunlaşma ritmini izləyə bilən elmi araşdırmaları dinləmək imkanı qazanır. Muğam, makom, falak və s. bu kimi bənzər janrların inkişafını müasir həyat ritminin fonunda izləyə bilmək tədqiqatçılar və ifaçılar qarşısında geniş üfüqlər açıq. Toxunulmazlığı ilə qədim ənənələrlə qırılmaz bağlar yarada bilən janrların daşıyıcıları bu bilikləri, intonasiya toplusunu gələcək nəsillərə çatdırmaq kimi ali bir funksiya da daşıyırlar.
Hər il olduğu kimi bu il də Falak Simpoziumuna Azərbaycan da dəvət almışdı. Simpozium çərçivəsində beynəlxalq konfrans və canlı ifaları sərgiləyən musiqi festivalı da nəzərdə tutulmuşdu. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin dəstəyi ilə Simpoziuma həm konfransda çıxış etmək, həm də musiqi festivalında mədəniyyətimizi layiqincə təmsil etmək üçün bir qrup musiqiçilər səfərə göndərilmişdi. Tacikistan ev sahibliyi edərək qonaqların gəlişini sənətkarlıq nümunələri, dərc edilmiş musiqi kitabları (bu sırada Falak janrının not yazıları xüsusi əhəmiyyətə malikdir), milli ornamentləri əks etdirən böyük bir sərgi ilə qarşıladı. Tacikistanın mədəniyyət naziri Matlubaxon Sattoriyen hər eksponatı özü şəxsən təqdim edərək tarixçəsini danışırdı. Bir qədər əvvəl, Azərbaycanın prezidenti cənab İlham Əliyev Tacikistan səfərinin təəssüratı altında olduğundan hər kəs bu görüşü təbəssümlə xatırlayırdı. Bu görüşdə Tacikistan Konservatoriyası və Azərbaycan Milli Konservatoriyasının rəhbərliyi bilavasitə tanış olmuş və gələcək əməkdaşlığın təməl daşı qoyulmuşdu.
Falak mövzusu ətrafında araşdırmaları bir yerə toplamış Elmi Konfransda Azərbaycan Respublikası və Azərbaycan Milli Konservatoriyası sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Gülnarə Manafovanın iştirakı ilə təmsil edildi. “Muğam və dodekafoniya: Azərbaycan bəstəkarlarının yaradıcılığında iki mədəniyyətin qovuşması” mövzusunda çıxış Plenar iclasda təqdim olundu. Falak və dodekafoniyanın qovuşma nöqtələrini aşkara çıxaran tədqiqatlarda bənzər tendensiyanın bütün Şərq ölkələrinə məxsusluğu fikri dəfələrlə vurğulandı. Daha sonra seksiyalarda davam edən elmi diskurslarda ənənəvi janrların oxşar və fərqli cəhətlərini aşkar edən araşdırmaların nəticələrinə görə ustad-şagird tədris üsulunun hələ də aktual olması və musiqi mirasını ötürmək üçün əlverişli üsul olması məsələsi də müzakirə edildi.
Soldan sağa: Muxtar Əşrəfi adına Daşkənd Dövlət Konservatoriyasının professoru Faroqat Azizi, Tacikistanın mədəniyyət naziri Matlubaxon Sattoriyen, Azərbaycan Milli Konservatoriyasının Elm, Yaradıcılıq və Beynəlxalq əlaqələr Mərkəzinin direktoru Gülnarə Manafova
Elmi konfransdan sonra Tacikistanın bütün bölgələrini əhatə edən ansambl və qruplar sənət yarışması nümayiş etdirdilər. Gecənin sonunda tədqiqatçılar, eləcə də ifaçılar sertifikatla təltif edildi.
Tacikistan Respublikası mədəniyyət nazirinin müavini
Şərifzoda Mənuçehr Murtazo sertifikat təqdim edərkən
Falak V beynəlxalq simpoziumunun çərçivəsində təşkil edilmiş Musiqi Festivalı da bu möhtəşəm sənət hadisəsinə gözəl yekun oldu. Azərbaycandan bu Festivalda iştirak etmək üçün bir qrup musiqiçi səfər etmişdi. Azərbaycan muğamını yüksək səviyyədə təqdim edən sənətkarlar, Azərbaycan Milli Konservatoriyasının müəllimləri – Prezident mükafatçısı, AMK-nin baş müəllimi, Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin solisti, “Buta” ansamblının bədii rəhbəri Rövşən Qurbanov (tar), Əməkdar artist, Prezident mükafatçısı, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Toğrul Əsədullayev (kamança), Əməkdar artist, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Təranə Əliyeva (qanun) və Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin solistləri xanəndə Hüseyn Məlikov, Emin Cabbarov (nağara) Azərbaycan muğamını layiqli səviyyədə təmsil etdilər. Tacik dinləyiciləri bizim musiqini çox böyük sevgi ilə və sürəkli alqışlarla qarşıladı.
İfaçılar: Rövşən Qurbanov, Toğrul Əsədullayev,
Təranə Əliyeva, Rövşən Məlikov, Emin Cabbarov
Azərbaycanın Tacikistandakı səfirliyində
Azərbaycanın Tacikistandakı səfirliyi və şəxsən səfir Əlimirzamin Əsgərov Azərbaycandan gələn nümayəndə heyətinə xüsusi qayğı və diqqətlə yanaşaraq bütün addımlarımızda bizə dəstək oldu. Mədəniyyət müstəvisində xalqların təcrübə mübadiləsi həmişə müsbət nəticələr verən vacib addımlardır. Xüsusilə də bənzər ənənəvi janrlara malik xalqlar professional janrların tədqiqi və eləcə də ifasında müştərək nöqtələr aşkar edib bu janrların inkişafına təkan verə bilirlər.
Azərbaycan Milli Konservatoriyasının
Elm, Yaradıcılıq və Beynəlxalq əlaqələr
Mərkəzinin direktoru, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru
