AZƏRBAYCAN MİLLİ KONSERVATORİYASI

«Konservatoriya» jurnalı 2026 № 1 (70)

EYVAZOVA Cəmilə Ceyhun qızı

Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasının magistrantı

Ünvan: Rəşid Behbudov 75

E-mail: djamila.melikova@gmail.com

ORCID: 0009-0005-1986-3118

Elmi rəhbər: Elnurə Əli qızı Kazimzadə

Kulturalogiya üzrə fəlsəfə doktoru,

BXA-nın baş müəllimi

UOT: 793.31

DOI: 10.62440/AMK2026-1.s.37-51

 

AZƏRBAYCAN MİLLİ RƏQSLƏRİNDƏ KƏLAĞAYIDAN İSTİFADƏYƏ DAİR

 

Xülasə: Zəriflik nümunəsi olan kəlağayı, keçmiş zamanlardan müasir dövrə kimi sonsuz cazibəsini qoruyub saxlayaraq, tarix boyu qadınlar tərəfindən sevilən bir sənət incisidir. Qədim dövrdə bu zərif bəzəyi yetkinlik yaşına çatan hər bir gənc xanıma, eləcə də evlilik yoluna qədəm qoyan gəlinə bəxş etmək adət idi. Mədəni əhəmiyyət simvolu olan kəlağayı Azərbaycan adət-ənənələrinə fərqli çalarlar bəxş edir, mərasim və şənliklərin təşkilində dəyər və məna çalarları qatır. Kəlağayı qadın geyimlərimizin əsas komponenti kimi əsrlər boyu çiyinlərində qadın incəliyini, zərifliyini daşıyan bir bəzək nümunəsidir. Həm milli geyimlərimizi tamamlayan baş örtüyü, həm də sevimli aksesuar kimi istifadə edilməklə, adət-ənənə və irsin əziz rəmzi kimi yaşamaqdadır. Məqalədə kəlağayı ilk növbədə dekorativ geyim elementi kimi deyil, milli rəqs sənətində semantik yük daşıyan bədii ifadə vasitəsi kimi araşdırılmışdır. Tədqiqat nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, kəlağayının üzərindəki motivlər rəqsin ideya-bədii yükünü gücləndirir və qadın obrazının psixoloji vəziyyətinin səhnə ifadəsində mühüm rol oynayır.

Açar sözlər: kəlağayı, adət-ənənə, rəqs, mədəni irs, bəzək, atribut, mədəniyyət, yallı

endir

PDF

ƏDƏBİYYAT:

  1. Babayev T; Şahbazov T. Sirli-sehrli dünyamız: Azərbaycan kəlağayısı haqqında bir neçə söz. // “Xalq qəzeti”. Bakı, 2015, 11 yanvar. s.7. URL:https://www.anl.az/down/meqale/xalqqazeti/2015/yanvar/413279.htm
  2. Məmmədov, M. Şərur yallısı — Naxçıvanın tacı. // “Həftə içi” qəzeti. Bakı, 2010, 26-29 iyun. s. 5. URL: https://www.anl.az/down/meqale/hafta_ichi/2010/iyun/125790.htm
  3. Rəhmanlı Ə. Azərbaycan rəqslərinin səhnə təcəssümü. // “Konservatoriya” jurnalı. № 4, 2017. s. 44. URL: http://konservatoriya.az/?p=3569
  4. «Köçəri yallısı» — «Kochari” Yalli URL: https://www.youtube.com/watch?v=JN3mBY797r8
  5. “Köçəri” rəqsi — «Kochari» dance URL:https://www.youtube.com/watch?v=CF040mSCRuU
  6. Şərur xalq yallısı — «Köçəri» — “Kochari” Yalli URL:https://www.youtube.com/watch?v=M10JRsxc9w0

ЕЙВАЗОВА Джамиля Джейхун

Магистрант Бакинской хореографической академии

 

ОБ ИСПОЛЬЗОВАНИИ КЯЛАГАИ В АЗЕРБАЙДЖАНСКИХ НАЦИОНАЛЬНЫХ ТАНЦАХ

 

Аннотация: Кялагаи, как изящный головной платок азербайджанских женщин, на протяжении всей истории сохранял свое бесконечное очарование и почитался женщинами с древних времен до наших дней. В былые эпохи существовал обычай преподносить это изысканное украшение каждой девушке, достигшей совершеннолетия, а также невестам, вступающим в брак. Будучи символом культурной значимости, кялагаи привносит уникальные оттенки в азербайджанские традиции, придавая глубокий смысл и ценность проведению церемоний и торжеств. Как ключевой компонент женского костюма, кялагаи на протяжении веков олицетворяет женственность и утонченность. Используясь и как головной убор, дополняющий национальный наряд, и как излюбленный аксессуар, он продолжает жить как почитаемый символ традиций и культурного наследия. В статье кялагаи рассматривается не столько как декоративный элемент одежды, сколько как средство художественного выражения, несущее смысловую нагрузку в искусстве национального танца. В результате исследования установлено, что мотивы на кялагаи усиливают идейно-художественную нагрузку танца и играют важную роль в сценическом выражении психологического состояния женского образа.

Ключевые слова: кялагаи, традиции, танец, культурное наследие, украшение, атрибут, культура, яллы

 

Eyvazova Jamilya Jeyhun

Master’s Student at the Baku Academy of Choreography

 

ON THE USE OF KALAGAYI IN AZERBAIJANI NATIONAL DANCES

 

Abstract: The kelaghayi, an embodiment of elegance, is a masterpiece of art that has preserved its timeless charm from ancient times to the present day, held in high esteem by women throughout history. In antiquity, it was customary to present this exquisite adornment to every young woman reaching maturity, as well as to brides embarking on the journey of marriage. As a symbol of cultural significance, the kelaghayi bestows unique nuances upon Azerbaijani traditions, adding layers of value and meaning to the organization of ceremonies and festivities. As a fundamental component of female attire, the kelaghayi has for centuries served as an ornament embodying feminine grace and refinement. Used both as a head covering that completes the national costume and as a cherished accessory, it continues to endure as a revered symbol of tradition and heritage. The article examines the kelaghayi not so much as a decorative element of clothing, but rather as a means of artistic expression that carries semantic meaning in the art of national dance. The study found that the motifs on the kelaghayi enhance the ideological and artistic meaning of the dance and play a significant role in the theatrical expression of the female character’s psychological state.

Keywords: kelaghayi, tradition, dance, cultural heritage, adornment, attribute, culture, yalli

 

Rəyçilər:

sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, BXA-nın professoru Şəhla Əliyeva;

kulturologiya üzrə fəlsəfə doktoru Elnurə Əli qızı Kazımzadə.

Mövzuya uyğun